Validei Atik Camii

• Mezarlık Duvarındaki Ayet Kitabesi (2)

Yapı Bilgileri

Yapı türü

Cami

Komplekse ait ...

Atik Valide Sultan Külliyesi

Yaptıran

Nurbanu Sultan

Konum

Türkiye / İstanbul / Üsküdar / Toptaşı / Çavuşdere Cad.

Notlar

Mimar Sinan’ın tasarlamış olduğu Atik Valide Sultan Külliyesinde bulunan caminin yanı sıra külliyede； medrese, tekke, sıbyan mektebi, darülhadis, darülkurra, imaret, darüşşifa ve hamam bulunmaktadır. / / Cami, bugünkü durumuna üç safhada ulaşmıştır. Birincisinde, 1570-1579 yılları arasında inşa edilen ve Mimar Sinan’ın eseri olan ilk cami, bugünkü caminin altıgen şemaya sahip orta bölümüdür. İkincisi, vakfın ilk mütevellisi Pir Ali b. Mustafa’nın göreve getirildiği 1582 yılı başları ike, halen cami kapısında yer alan ve yapıyı tarihlendirmede birçok araştırmacıyı yanlışa sürüklemiş olan kitabenin konulduğu 1583 yılı arasında harim, batı ve doğuya doğru ikişer kubbeli birer sahn eklenerek büyütülmüştür. Sinan’ın 1580’lerde iyice yaşlandığı ve çeşitli inşaatlarda görevlendirildiği göz önüne alınırsa, bu ikinci safhada işin Davud Ağa’ya (ö. 1598) Tevdi edilmiş olduğu düşünülebilir. Üçüncü olarak ise II. Mahmud devrinde ve muhtemelen 1834 yılında, cami kitlesine saplanan şadırvan avlusu revağının iki birimi iptal ve harimin batı yönündeki pencere düzeni kısmen tadil edilerek caminin güneybatı köşesine, müstakil girişi bulunan bir hünkar dairesi ve mahfili ilave edilmiştir. Caminin kare planlı kaidelere, çokgen gövdelere ve peteklere sahip olan minareleri 18. Yüzyılda muhtemelen 1765 depreminde, doğudaki kaidesine, batıdaki de şerefesinin altına kadar yıkılmış, daha sonraki tarihlerde şerefelerin altındaki yumurta dizisi ve ahşap hükahın altındaki girlandlar gibi o dönemde revaçta olan barok üsluba uygun detaylarla yeniden inşa edilmiştir. (M. Baha Tanman, "Atik Vâlide Sultan Külliyesi," TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 4 (Ankara, 1991): 68-73.)