استانبول
—
Hristiyan Takvimi: —

Orijinal Türk Yazısıyla Tarih MısraıHilal ve yıldız

اچ بسمليله ايچ صويى خان احمده ايله دعا

Ebced Hesaplaması

Ebced hesabı — Kapsam doğrulanamadı
Notta hesaplamadan çıkarılacak bölüm belirtilmiş; bu bölüm güvenle ayrıştırılamadığı için sonuç gösterilmiyor.

Ebced Notları

1141 — Tam tarihtir.

Kitabe Fotoğrafı

1 / 10

Kitabe Metni — (Latin Hurufatı İle)

Şāhenşeh-i ʿālī-neseb sulṭān-ı memdūhü’l-ḥaseb Fermān-dih-i Rūm u ʿArab Ḫān Aḥmed-i kişver-küşā ʿAdl ü kerāmet menbaʿı şems-i velāyet maṭlaʿı Dergāhınıŋ her mıṣraʿı şehbāl-i sīmurġ u hümā Ẕātı mülūke āb-ı rū şemşīri bāġ-ı fetḥe cū Gülzār-ı mülke verdi ṣu mīzāb-ı kilki dā’imā Hem pādişehdir hem velī ẕātında olmuş müncelī ʿAdl-i ʿÖmer cūd-ı ʿAlī ḫulk-ı Muḥammed Muṣṭafā Destinde devlet ḫātemi ḳılmış musaḥḥar ʿālemi Ḥaḳ resm-i ism-i aʿẓamı naḳş-ı cebīn etmiş oŋa Ḥayret verir ṣad ḳayṣere ġālib hezār İskender’e Ḥükmü revān her kişvere fermān-ber-i şāh u gedā Hem ḥāmī-i Beytü’l-ḥarem hem ḫādim-i şāh-ı ümem Rūm u ʿArab mülk-i Acem maḥkūmudur ser-tā-be-pā Oldur imāmü’l-müslimīn ẓıll-ı Ḫudāvend-i muʿīn Bā-naṣṣ-ı Ḳur’ān-ı mübīn emrine vācib iḳtidā Şehler oŋa kişver verir ol şehlere efser verir Seyfine düşmen ser verir olduḳça tuġu ser-nümā Ol menbaʿ-ı cūy-ı merām ol maḳsem-i rızḳ-ı enām Olsun ilā-yevmi’l-ḳıyām şāhān-ı dehre mültecā İskender edip cüst-cū ẓulmetde gezmiş sū-be-sū Bāb-ı Hümāyūn’unda bu ettd revān āb-ı beḳā Bu ṭarḥ-ı pāk-ı ḫurremi sevḳ etdi ṣadr-ı aʿẓamı Dāmād-ı ḫāṣṣ-ı ekremi hem-nām-ı ceddü’l-en biyā Oldu o düstūr-ı celīl bu ḫayr-ı cārīye delīl Ḫalḳa edip Zemzem sebīl celb etdi ol şāha duʿā Ol şehriyār-ı zer-nis̱ār beẕl etdi māl-ı bī-şumār Yapdı sebīl ü çeşmesār me’cūr ola rūz-ı cezā Bu mevḳiʿi ābād edip bu ṭarḥı nev-icād edip Rūḥ-ı Ḥüseyn’i şād edip etdi sebīl āb-ı ṣafā Bu ʿayna ey sāfī-derūn destini Kevs̱er gibi ṣun Her ḳaṭre-i ṣafvet-nümūn olmaḳda bir ʿayn-ı şifā Ābı zülāle mā-ṣadaḳ ṭāḳı felekle yek-nesaḳ Gök ḳubbeniŋ altında baḳ var mı bu resme bir binā Olduḳça ber-cā mihr ü māh zīb-i serīr olsun o şāh Ṣadr-ı güzīnin yā İlāh etme rikābından cüdā Ey Ḫusrev-i ʿāli-tebār āsārıŋa yoḳdur şumār Ammā bu dil-cū çeşmesār oldu ʿaceb ḥayret-fezā Baḳ sīm ü zerden ṭāsına Āb-ı ḥayāt-efzāsına Beŋzer gümüş saḳḳāsına bekler ḳapıŋ ṣubḥ u mesā Yaptıŋ sarāy meydānına ḳıldıŋ salā ʿaṭşānına Cennet’te Kevs̱er yanına gūyā ki ḳaṣr etdiŋ binā Altun ṣuyun edip sebīl yapdıŋ ʿuyūn u selsebīl Birine biŋ ecr-i cezīl versin cenāb-ı Kibriyā Medḥinde ḫāmem oldu lāl iẓhār-ı ʿacz etdi maḳāl Evṣāfıŋ eylerken ḥayāl hātiften erdi bu nidā Vehbī ḥamūş ol beste-leb ḥaddiŋ değil eyle edeb Senden muḳaddem oldu hep şāʿirlere birden ṣalā Vaṣfında edip güft-gū çoḳ kimse döktü āb-ı rū Etdirdi āḫir ser-fürū ol ḥusrev-i şevket-nümā Tārīḫ içün dānişverān ḥayrette iken nāgehān Buldu şehenşāh-ı cihān bir mıṣraʿ-ı ʿālem-behā Her lafẓı baḥr-i mevc-zen maʿnāsıdır dürr-i ʿAden Görmek dilerseŋ oŋu sen ey teşne-i ḥüsn-i edā Tārīḫi Sulṭān Aḥmed’iŋ cāri zebān-ı lūleden Aç besmeleyle iç ṣuyu Ḫān Aḥmed’e eyle duʿā 1141
Açıklama

Tarih kitabesi Bab-ı Hümayun’a yakın yüzdeki sebilin üstünde başlar, sebillerin her şebekeli yüzünün üstünde iki satırlık birer beyit ve Ayasoya’ya bakan yüz hariç, çeşmeli her yüzde iki sütuna dörder beyit olmak üzere binayı çevreler.
III. Ahmed tarih mısraını kendisi söylemiş ve şairlerden bunu tamamlayan manzumeler talep etmiştir. Yapılan çeşmelere hakkedilecek şiirleri seçmek için müsabakalar yapıldığı bilinmekteyse de, ne kadar mükâfat verildiği ve bu çeşme için nasıl bir yarışma olduğu hakkında şimdilik elimizde bir belge yoktur.
SK-Lala İsmail’de başlık: Tārīḫ ez-zāde-i ṭabʿ-ı hümāyūn-ı şehenşāh-ı Cem-vaḳār-ı Ḫān Aḥmed-i S̱̱ālis̱; SK-Mihrişah’da başlık Mıṣraʿ-ı tārīḫ ez-zāde-i ṭabʿ-ı hümāyūn Ḫān Aḥmed-i Ġāzī, nüvişte-end ber şāḳ-ı bāb-ı selsebīl-i celīl

Hat Bilgisi
Ta‘lîk
Kaynak bilgisi
Bibliyografik Kaynaklar
  1. Vehbî, Dīvān, Ali Emirî Mnz. 497, y. 186b-187a; Beyazıt Devlet Kütüphanesi-Veliyüddin Efendi 2702, y. 79a-80a; İstanbul Üniversitesi-TY 5506, y. 189a-b; İstanbul Üniversitesi-TY 5522, y. 90a-b; Österreichische Nationalbibliothek-Mixt 46, y. 72b-73a, Süleymaniye Kütüphanesi- Lala İsmail 500, y. 102a-103a; Süleymaniye Kütüphanesi-Mihrişah 369, y. 194b-195a.
  2. Joseph v. Hammer-Purgstall, Constantinopolis und der Bosporus, c. 1 (Pesth, 1822; Tıpkıbasımı Osnabrück, 1967). 1, 544-545, XXVI-XXIX, XLVIII-LI.
  3. Meḥmed ʿĀrif, “Silsile-i Vukūʿāt-ı Devlet-i ʿAliyyeden Żabt Edilmeyen 1142 Senesi Ḥādisātı,” Tāriḫ-i ʿOs̱mānī Encümeni Mecmūʿası, s. 1 (1328 [1910]): 61, dpt. 1.
  4. H. G. Dwight, Constantinopel: Old and New (New York, 1915), 379-380.
  5. İzzet Kumbaracılar, İstanbul Sebilleri (İstanbul, 1938), 34-35.
  6. İbrahim Hilmi Tanışık, İstanbul Çeşmeleri I: İstanbul Ciheti (İstanbul, 1943), 134-135.
  7. Cavid Baysun, Manzûm Kitâbeli İstanbul Çeşmeleri, Türk Tarih Kurumu Y-459, 6/196.
  8. [İbrahim Hakkı [Konyalı], İstanbul Abideleri (İstanbul, 1940), 117-119.
  9. Semavi Eyice, “İstanbul: Tarihî Eserler [Su ve Su Mimarisi ile İlgili Kısım],” İslâm Ansiklopedisi, 1977.
  10. "Ahmed III Çeşmesi," İstanbul Ansiklopedisi, yay. Reşad Ekrem Koçu, 1958.
  11. Semavi Eyice, Petit guide a travers les monuments byzantins et turcs (İstanbul, 1955), 12.
  12. Münir Aktepe, “Ahmed III”, TDVİA, c. 2 (1989), 34-38.
  13. Affan Egemen, İstanbul’un Çeşme ve Sebilleri (İstanbul, 1993), 80-85.
  14. Ayla Ödekan, "Ahmed III Sebili ve Çeşmesi," Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, 1993.
  15. Hatice Aynur, Hakan Karateke, III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri: 1703-1730 (İstanbul, 1995), 175-180.
  16. Ömer Faruk Şerifoğlu, Su Güzeli: İstanbul Sebilleri (İstanbul, 1995), 58-62.
  17. Hamit Dikmen, “Seyyid Vehbi,” TDVİA, c. 37 (2009), 74-75.

Kaynak bağlantısı: https://pi.lib.uchicago.edu/1001/org/ochre/55b1f8ea-3ae9-41a7-b564-5e7ec6bffb7b

Ekleyen: Kitabe.Net

Hata bildir / Katkı sun

Yorumlar

Yorum yaz