Yapım Kitabesi | kitabe.net

Yapım Kitabesi

Orijinal Türk Yazısıyla Tarih Mısraı

هم چو زمزم اقدى ب يت حقه بو اب رحيق

Kitabe Hakkında Not

Tek sütun, 4 satır.

Zamîrî’nin bu şiirinin bulunduğu bir Mecmūʿa’da da rakamla 1116 tarihi bulunmaktadır.Mecmūʿa-i Tevārīḫ, İÜ TY 2508 y. 24B’de Żamīrī, der tekye-i Naṣūḥī başlığıyla tarih beyiti bulunur.Zamîrî’nin tek mısralık diğer tarihi, Mecmūʿa-i Tevārīḫ, İÜ TY 2508 y. 24B. Fâilâtün Fâilâtün Fâilâtün Fâilâtün. İki hemzenin hesaba katılmasıyla 1116 tutar:Mā içersen Zemzem-āsā Kaʿbe-i ʿuşşāḳa gel1116Zamîrî’nin bu çeşmeye söylediği tek mısralık diğer bir tarih, Mecmūʿa-i Tevārīḫ, İÜ TY 2508 y. 24B. Fâ‘ilâtün Fâ‘ilâtün Fâ‘ilâtün Fâ‘ilâtün. Ebceddeki 10 sayılık farkı kapamak için ʿayn-i Zemzem Farsça terkibi yā harfi ile yazılmıştır. Hemze hesaba katıldığı takdirde de ebced 1 eksik çıkıyor:ʿAyn[-]ı Zemzem Kaʿbe-i ʿuşşāḳa aḳtı selsebīl1116

Ebced Hesaplaması

Ebced hesabı — Kapsam doğrulanamadı

Notta hesaplamadan çıkarılacak bölüm belirtilmiş; bu bölüm güvenle ayrıştırılamadığı için sonuç gösterilmiyor.

Ebced Notları

1116 — Çeşmede tarih yok, tarih mısraının ebcedi 1117 sayısını vermesine ve Tanışık’ın buna dayanarak çeşmeyi bu tarihte yapılmış olarak göstermesine rağmen, kitabe şiirinde sadrazam (Āṣaf) diye anılan Paşa’nın sadrazamlığı 1115-1116 seneleri arasındadır. Bu durumda tarih beyitindeki muhtemel bir tamiye ile ebcedin 1116’yı bulması gerekir. Muhtemelen "abın dil dökmesi" durumunda 1’in çıkarılması gibi bir ebced sözkonusudur.

Kitabe Fotoğrafı

1 / 3

Kitabe Metni — (Latin Hurufatı İle)

Āṣaf-ı aʿẓam Ḥasan Pāşā cenāb-ı ẕü’l-kerem Yaptı bu ʿaynı olup tevfīḳ-i Ḥaḳ oŋa refīḳ Dedi tārīḫin Żamīrī dil döküp āb-ı revān Hem-çü Zemzem aḳtı beyt-i Ḥaḳḳa bu āb-ı raḥīḳ

Kitabe Notu

Tek sütun, 4 satır.

Açıklama

Zamîrî’nin bu şiirinin bulunduğu bir Mecmūʿa’da da rakamla 1116 tarihi bulunmaktadır.
Mecmūʿa-i Tevārīḫ, İÜ TY 2508 y. 24b’de Żamīrī, der tekye-i Naṣūḥī başlığıyla tarih beyiti bulunur.
Zamîrî’nin tek mısralık diğer tarihi, Mecmūʿa-i Tevārīḫ, İÜ TY 2508 y. 24b. Fâilâtün Fâilâtün Fâilâtün Fâilâtün. İki hemzenin hesaba katılmasıyla 1116 tutar:

Mā içersen Zemzem-āsā Kaʿbe-i ʿuşşāḳa gel
1116

Zamîrî’nin bu çeşmeye söylediği tek mısralık diğer bir tarih, Mecmūʿa-i Tevārīḫ, İÜ TY 2508 y. 24b. Fâ‘ilâtün Fâ‘ilâtün Fâ‘ilâtün Fâ‘ilâtün. Ebceddeki 10 sayılık farkı kapamak için ʿayn-i Zemzem Farsça terkibi yā harfi ile yazılmıştır. Hemze hesaba katıldığı takdirde de ebced 1 eksik çıkıyor:
ʿAyn[-]ı Zemzem Kaʿbe-i ʿuşşāḳa aḳtı selsebīl
1116

Hat Bilgisi: Celî sülüs

Kaynak bilgisi

Bibliyografik Kaynaklar

Mehmed Râif, Mir’ât-ı İstanbul, c. 1 (İstanbul, 1314[1896-97]), 100.
İbrahim Hilmi Tanışık, İstanbul çeşmeleri II: Beyoğlu ve Üsküdar Cihetleri (İstanbul, 1945), 294, 296-297.
Cavid Baysun, Manzûm Kitâbeli İstanbul Çeşmeleri, Türk Tarih Kurumu Y-459, 4/100.
Hakkı Konyalı, Abideleri ve Kitabeleri ile Üsküdar tarihi, c. 2 (İstanbul, 1977), 49.
Rāşid, Tārīḫ-i Rāşid, c. 3 (İstanbul, 1282 [1865-66]), 103-108, 140.
Muṣṭafā Ṣafāyī, Teẕkire-i Ṣafāyī = Nuḫbetü’l-āsār min fevā‘idi’l-eş‘ār: inceleme-metin-indeks, haz. Pervin Çapan (Ankara: Atatürk Kültür Merkezi, 2005), 354-355.
Sâlim Efendi, Tezkiretü’ş-şu‘arâ (Ankara: Atatürk Kültür Merkezi, 2005), 469.
Meḥmed S̱̱üreyyā, Sicill-i ʿOs̱mānī Yāhūd Teẕkire-i Meşāhīr-i ʿOs̱māniyye, c. 2 (İstanbul, 1308-1316 [1890-99]), 146-147.
Hatice Aynur, Hakan Karateke, III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri: 1703-1730 (İstanbul, 1995), 94-95.

OCHRE kaynak bağlantısı: https://pi.lib.uchicago.edu/1001/org/ochre/acc2dcaf-364f-4374-be6e-cd35b5a49ebb