استانبول
—
Hristiyan Takvimi: —

Orijinal Türk Yazısıyla Tarih BeytiHilal ve yıldız

زهى سد ياپدى حقا خان احمد مچمع مايه
اقن صولر طورر بو بند بالا طاق زيبايه

Ebced Hesaplaması

1. mısra — Du’ta tarih
Hesaba alınan ibare: زهى سد ياپدى حقا خان احمد مچمع مايه
ز(7)+ه(5)+ى(10)+س(60)+د(4)+ي(10)+ا(1)+پ(2)+د(4)+ى(10)+ح(8)+ق(100)+ا(1)+خ(600)+ا(1)+ن(50)+ا(1)+ح(8)+م(40)+د(4)+م(40)+چ(3)+م(40)+ع(70)+م(40)+ا(1)+ي(10)+ه(5)=1135
2. mısra — Du’ta tarih
Hesaba alınan ibare: اقن صولر طورر بو بند بالا طاق زيبايه
ا(1)+ق(100)+ن(50)+ص(90)+و(6)+ل(30)+ر(200)+ط(9)+و(6)+ر(200)+ر(200)+ب(2)+و(6)+ب(2)+ن(50)+د(4)+ب(2)+ا(1)+ل(30)+ا(1)+ط(9)+ا(1)+ق(100)+ز(7)+ي(10)+ب(2)+ا(1)+ي(10)+ه(5)=1135

Ebced Notları

1135 — Tam tarihtir. Son beytin her iki mısraı da tarih vermektedir. Hammer’de tarih 1134 olarak kaydedilmiştir.

Kitabe Fotoğrafı

1 / 10

Kitabe Metni — (Latin Hurufatı İle)

Şāh Aḥmed bin Meḥemmed Ḫān el-muẓaffer dā’imā /Mülūkuŋ āb-ı rūyu Ḥażret-i/ Ḫān Aḥmed-i s̱ālis̱ Ki Mevlā maḳsem etmiş /dergehin/ cūy-ı te mennāya /Muḥīṭ-i şevketinden cāh-ı İ/skender kemīn-lücce ʿUluvv-i himmetinden rütbe-i gerdūn pesīn-pāye /Suyun buldu/ zamān-ı devletinde mülk-i ʿOsmānī Şarāvet verdi cūy-ı ʿadl ü dādı bāġ-ı dünyāya Olur seyl-i ḫurūşān gibi cārī ḥükmü āfāḳa Çeker İskender-āsā şevḳeti sedd rāh-ı aʿdāya O İskender-nihādıŋ hüsn-i tedbīr-i cihāngīri Ne ṣūret verdi gör āyīne-i āb-ı muṣaffāya Yapıp mecrāsın İstanbul’a bu ābı getirmişti Cenāb-ı Ḥażret-i Fātiḥ Meḥemmed Ḫān-ı Cem-pāye Vefā etmekle ol demler tedārik görmemişlerdi Dehān-ı künkle nā-güncīde olan fażla-i māya Zamān-ı devletinde līk şāhenşāh-ı ẕī-şānıŋ Gelip ʿümrān u vüsʿat ol güzīn şehr-i dil-ārāya Nüfūsuŋ kes̱reti ebr-i bahāra eyledi muḥtāc Yetişmez oldu ol ṣu şehr-i İstanbul’u irvāya Hemān ṣu yerine ḫarc eyledi sīm ü zeri ammā Ḫazīne yaptı gūyā gevher-i āb-ı muṣaffāya Niçün yoldan çıḳar ṭuġyān edersin deyü ḥabs etti Sebīlin taḫliye mevḳūf ḳaldı faṣl-ı germāya Bilip germāda ṣu dībāsınıŋ germī-i pāzārın Kemerler ṭoldurup sermāda verdi ḫalḳa sermāye Riyāż-ı ʿizz ü cāh u şevketi her dem bahār olsun Vücūdun eylesin Ḥaḳḳ gülsitān-ı mülke pīrāye Ṣu gibi ezber ettim Vehbiyā bu ḫayr-ı dil-cūya İki tārīḫ-i ġarrā derc edip bir beyt-i vālāya Zihī sed yaptı Ḥaḳḳā Ḫān Aḥmed mecmaʿ-i māya Aḳan ṣular ṭurur bu bend-i bālā-ṭāḳ-ı zībāya 1135
Açıklama

Kırık kitabedeki şiir Dīvāndan tamamlanmıştır.
Dīvān’lardaki fazla beyitler:
Kerāmet menbaʿı ʿadl ü semāḥat çeşmesārıdır
Cihānı eyledi dil-sīr āb-ı luṭf-ı vālāya

Geleydi pāy-ı taḫt-ı mülküne faġfūr-ı Çīn ferżā
Olurdu kāse-şū-yı matbaḫ ol ḫāḳān-ı vālāya

Kemend-i cūd u himmetle ṣuyu başından edip ṣayd
Fütāde eylemişti ṣanʿat ile dām-ı mecrāya

Żarūret hiss edip āba o sulṭān-ı kerem-meşreb
Hemān emr eyledi dāmādı İbrāhīm Pāşā’ya

Ne himmet ne kerem ne şefḳat u ne luṭf u re’fetdir
Baḳıŋ inṣāf-ile ās̱ār-ı şāh-ı kār-fermāya

Yolun bend etti onuŋ sedd çekip İskender-i ʿādil
Ḳomadı başın alıp gitmeğe vādī vü ṣaḥrāya

Edip iḥrāz-ı ḥıfẓ-ı sūre-i Kevs̱er ḳadar ecri
Muvaffaḳ eyledi Ḥaḳḳ onu bu ās̱ār-ı ʿuẓmāya

Hele şād eyledi rūḥ-ı revān-ı Ḫān Süleymān’ı
Ṣu verdi ceddiniŋ ḳabrine ol şāh-ı felek-pāye

Ṣulansın āb-şār-ı himmetinden vārid ü ṣādır
Cihānı cū-yı luṭfı etmesin muḥtāc saḳḳāya

Bu ās̱ār-ı celīli görmeğe teşne iken ey Vehbī
Olup tārīḫine me’mūr vardıḳta temāşāya

Hat Bilgisi
Ta‘lîk
Kaynak bilgisi
Bibliyografik Kaynaklar
  1. Vehbī, Dīvān, Beyazıt Devlet Kütüphanesi-Veliyüddin Efendi 2702, y. 76a-b; İstanbul Üniversitesi-TY 33, y. 217b-218a; İstanbul Üniversitesi-TY 1607, y. 214b-215a; İstanbul Üniversitesi-TY 2894, y. 198b-199a; İstanbul Üniversitesi-TY 5506, y. 185b-186a; Österreichische Nationalbibliothek-Mixt 46 y. 70a-b; Süleymaniye Kütüphanesi-Lala İsmail 500, y. 101b-102a; Süleymaniye Kütüphanesi-Mihrişah 369, y. 190b-191b.
  2. Joseph v. Hammer-Purgstall, Constantinopolis und der Bosporus, c. 2 (Pesth, 1822; Tıpkıbasımı Osnabrück, 1967), XXI-XXV, LV-LVIII.
  3. H. G. Dwight, Constantinopel: Old and New (New York, 1915), 366-367.
  4. Cavid Baysun, Manzûm Kitâbeli İstanbul Çeşmeleri, Türk Tarih Kurumu Y-459, 14/413.
  5. Saadi Nāzım Nirven, İstanbul Suları (İstanbul, 1946), 106-109.
  6. Ekrem Hakkı Ayverdi, Fatih Devri Mimarisi (İstanbul, 1953), 41.
  7. S. Nirven, İstanbul’da II. Sultan Mehmed Devri Türk Su Medeniyeti (İstanbul, 1953), 90, 94.
  8. S. Nirven, "Bendi Kebir, Büyük Bend, Üçüncü "Sultan Ahmed Bendi," İstanbul Ansiklopedisi, yay. Reşad Ekrem Koçu, 1963.
  9. Kâzım Çeçen, İstanbul’da Osmanlı Devrindeki Su Tesisleri (İstanbul, 1984), 84-88.
  10. Kâzım Çeçen, "Büyük Bent," Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 1992.
  11. Hatice Aynur, Hakan Karateke, III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri: 1703-1730 (İstanbul, 1995), 155-156.
  12. Hamit Dikmen, “Seyyid Vehbi”, TDVİA, c. 37 (2009), 74-75.

Kaynak bağlantısı: https://pi.lib.uchicago.edu/1001/org/ochre/92047d45-cc49-4162-8ea7-e3c0a3a13a29

Ekleyen: Kitabe.Net

Hata bildir / Katkı sun

Yorumlar

Yorum yaz