No. 203: Hatice Sultan Çeşmesi Kitabesi

Orijinal Türk Yazısıyla Tarih Mısraı

چشمهء پاك خديجه سلطان

Kitabe Hakkında Not

Mir’āt’ta çeşmenin aslı yeri Üsküdar, Bülbüldere Feyziye Mektebi’nin arka yüzü olarak veriliyor. Harita-İbr.’De de Bülbül Deresi nihayetinde olduğu belirtilmiştir.Tanışık aynı çeşmeyi 1141 (II, 316) ve 1142 (II, 328) tarihiyle iki kere saymıştır ve Topkapı Sarayı’nda olan ikincisinin kitabesinin aynısını çeşmenin asıl yeri olan Üsküdar Bülbüldere’de gördüğünü de eklemiştir. Bu durumda akla gelen, Tanışık’ın çeşmeyi asıl yerinde tespit ettikten sonra kitabenin saraya aktarılmış ve Tanışık’ın kitabeyi burada tekrar ayrı bir kitabe gibi ele almış olmasıdır.Çeşme İbrahim Paşa su yolundan, Doğancılar Maksemi’nden beslenirdi.Yaptıran: Hatice Sultan (ö. 1738. III. Ahmed’in kızıdır. 1122’De [1710] doğdu. 28 Yaşında vefat edip, Üsküdar’da Yeni Cami’ye gömüldü).

Ebced Hesaplaması

Ebced hesabı — Tamiyeli tarih

Hesaba alınan ibare: چشمهء پاك خديجه سلطان

چ(3)+ش(300)+م(40)+ه(5)+ء(1)+پ(2)+ا(1)+ك(20)+خ(600)+د(4)+ي(10)+ج(3)+ه(5)+س(60)+ل(30)+ط(9)+ا(1)+ن(50)=1144(Ham ebced toplamı; kesin tarih değildir)

Kesin tarih için aşağıdaki ebced notunu okuyunuz.

Ebced Notları

1141 — Tamiyeli tarihtir. İkinci mısraın ebcede göre sayısal değeri 1143 olup birinci mısradaki ’bî-bedel’ kelimesindeki b’nin 2 olan ebced değeri 1143’ten çıkarılırsa 1141 bulunur.

Kitabe Fotoğrafı

1 / 2

Kitabe Metni — (Latin Hurufatı İle)

Āsumān-mertebe Sulṭān Aḥmed Heft iḳlīmde oldur ḫāḳān Üsküdār’ı edip iḥyā luṭfu Āb-ı şīrīn ile ḳıldı reyyān Ḳırḳ çeşme gibi bu şehri hele Eyledi çeşmeleri ābādān Ol şehiŋ duḫter-i vālā-güheri Ḳıldı bu ʿayn-ı dil-ārāyı revān Eyleye Ḥażret-i Bārī müzdād Ol şehiŋ şevket ü şānın her ān Bī-bedel dedi bu tārīḫi Nedīm Çeşme-i pāk-i Ḫadīce Sulṭān 1141

Kitabe Notu

Mir’āt’ta çeşmenin aslı yeri Üsküdar, Bülbüldere Feyziye Mektebi’nin arka yüzü olarak veriliyor. Harita-İbr.’de de Bülbül Deresi nihayetinde olduğu belirtilmiştir.
Tanışık aynı çeşmeyi 1141 (II, 316) ve 1142 (II, 328) tarihiyle iki kere saymıştır ve Topkapı Sarayı’nda olan ikincisinin kitabesinin aynısını çeşmenin asıl yeri olan Üsküdar Bülbüldere’de gördüğünü de eklemiştir. Bu durumda akla gelen, Tanışık’ın çeşmeyi asıl yerinde tespit ettikten sonra kitabenin saraya aktarılmış ve Tanışık’ın kitabeyi burada tekrar ayrı bir kitabe gibi ele almış olmasıdır.
Çeşme İbrahim Paşa su yolundan, Doğancılar Maksemi’nden beslenirdi.
Yaptıran: Hatice Sultan (ö. 1738. III. Ahmed’in kızıdır. 1122’de [1710] doğdu. 28 yaşında vefat edip, Üsküdar’da Yeni Cami’ye gömüldü).

Hat Bilgisi: Ta‘lîk

Kaynak bilgisi

Bibliyografik Kaynaklar

Nedīm, Dīvān, Süleymaniye Kütüphanesi-Halet Efendi 675, y. 63a.
Damad İbrahim Paşa Su Yolu Haritası, Türk-İslâm Eserleri Müzesi, no: 3336, 122.
Mehmed Râif, Mir’ât-ı İstanbul, c. 1 (İstanbul, 1314[1896-97]), 86
Cavid Baysun, Manzûm Kitâbeli İstanbul Çeşmeleri, Türk Tarih Kurumu Y-459, 15/433.
İbrahim Hilmi Tanışık, İstanbul Çeşmeleri II: Beyoğlu ve Üsküdar Cihetleri (İstanbul, 1945), 316.
Abdülbaki Gölpınarlı, haz., Nedim Divanı (İstanbul, 1951), 222.
İbrahim Hakkı Konyalı, Abideleri ve Kitabeleri ile Üsküdar tarihi, c. 2 (İstanbul, 1977), 40.
Kâzım Çeçen, İstanbul’un Vakıf Sularından Üsküdar Suları (İstanbul, 1991)103.
Affan Egemen, İstanbul’un Çeşme ve Sebilleri (İstanbul, 1993), 363-364.
Hatice Aynur, Hakan Karateke, III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri: 1703-1730 (İstanbul, 1995), 201.
Mehmed Rā’if, Mir’ât-ı İstanbul: Asya Yakası, düzeltme ve notlarla yay. haz. Günay Kut, Hatice Aynur (İstanbul, 1996), 125.
Zeynep Tarım Ertuğ, “Topkapı Sarayı” TDVİA, c. 41 (İstanbul, 2012), 256-61.
Hilmi Aydın, “Topkapı Sarayı” TDVİA, c. 41 (İstanbul, 2012), 261-63.

Kaynak bağlantısı: https://pi.lib.uchicago.edu/1001/org/ochre/0987bfcd-1185-4c35-b5dc-98114e118c04

Ekleyen: Kitabe.Net

Hata bildir / Katkı sun

Yorumlar

Yorum yaz